Ruszt składa się przeważnie z rusztowin. czasem z płyt rusztowych. Najczęściej spotykamy rusztowiny: ze szczelinami prostymi, ze szczelinami falistymi i ze szczelinami skośnymi. Stosuje się różne szerokości szczelin, zależnie od rodzaju węgla: dla kostki około 10 -i- 15 mm, dla orzecha około 6 - 10 mm i do miału węglowego około 3-7-5 mm. Rusztowiny ze szczelinami skośnymi, ze względu na ukośne a nie pionowe skierowanie tych szczelin, zmniejszają przesyp paliwa i zmniejszają unoszenia koksiku wskutek ciągu. Są one stosowane do spalania miału węglowego z podmuchem powietrza. Spotykane u nas płyty rusztowe nie mają szczelin, lecz pionowe, stożkowe otwory o średnicy u góry około 2 - 5 mm, a u dołu około 20 mm. Są one stosowane tylko do spalania miału węglowego i koniecznie z podmuchem. Rusztowiny odlewa się przeważnie z żeliwa szarego. Rusztowiny wspierają się na belkach podrusztowych. Belki te są wykonane z żeliwa i ułożone w poprzek paleniska, w odstępach odpowiadających długości rusztowin. Pochylenie rusztu ku tyłowi stosuje się po to, aby można było wykonać dostatecznie wysoki przewal, który - zabezpieczając przed przerzuceniem węgla poza ruszt - nie zmniejszałby przekroju swobodnego przepływu spalin pod nim. Ponadto pochylenie umożliwia obsługiwanie dłuższego rusztu przy tym samym wysiłku co rusztu krótszego, wykonanego bez pochylenia. Palenisko zamyka z przodu odlana z żeliwa płyta czołowa. Ma ona dwa otwory zamykane oczkami: górny, prowadzący do przestrzeni paleniskowej, który służy do wrzucania na ruszt paliwa i usuwa z rusztu żużla, i dolny, prowadzący do popielnika, a służą do doprowadzania pod ruszt powietrza potrzebnego do spalania. Ilość powietrza reguluje się większym lub mniejszym uchyleniem drzwiczek. Otworem tym usuwa się również popiół z popielnika. Górne drzwiczki prowadzące do przestrzeni paleniskowej zabezpieczone są przed przepaleniem płytą z żeliwa, tzw. osłoną żarową, która umieszczona jest od strony paleniska w odległości około 10 cm od drzwiczek; przeważnie płyta ta przymocowana jest do drzwiczek za pomocą śrub. Wzierniki w drzwiczkach paleniskowych stanowią jeden otwór lub kilka otworów ułożonych w rozetę. Zasłonięte są odchylaną płytą i służą do obserwowania ognia w palenisku bez konieczności otwierania drzwiczek paleniskowych, co powodowałoby wychładzanie paleniska. Ponadto doprowadzają one wtórnie powietrze do paleniska po każdym dostarczeniu paliwa. Płyty przedrusztowej nie wolno nigdy pokrywać paliwem. Paliwem należy pokrywać tylko ruszt. Sklepienie ochronne osłania wystającą (nie omywaną przez wodę) część płomienicy przed działaniem ciepła z paleniska. Przewał w palenisku ogranicza ruszt od tyłu, dzięki czemu paliwo rzucane na koniec rusztu nie przelatuje poza ruszt. Przewał zważa też strumień spalin, co powoduje dobre przemieszanie się spalin i dopalenie nie spalonych jeszcze gazów palnych w spalinach. Dolna część przewału wykonana jest z żeliwa, zaś górna, stykająca się z gorącymi spalinami i rozżarzonym paliwem, z cegły ogniotrwałej. Na rusztach ręcznych płaskich paliwo dokładne okresowo pada na rozżarzoną warstwę paliwa, ogrzewa się od niego i zapala. W miarę spalania grubość warstwy maleje. Przed narzuceniem świeżego paliwa ilość powietrza potrzebnego do spalania jest mała, ponieważ na ruszcie dopala się tylko cienka warstwa paliwa. Po narzuceniu świeże paliwo będzie się chwilę nagrzewało, jeszcze nie paląc się, więc zapotrzebowanie na powietrze nie ulega zmianie. Jednakże po ogrzaniu się świeżego paliwa do temperatury zapłonu zapotrzebowanie na powietrze gwałtownie wzrasta i osiąga szczyt w chwili największego wydzielania się gazów z paliwa. Następnie stopniowo maleje wraz ze zmniejszaniem się grubości warstwy paliwa. Po narzuceniu świeżego paliwa warstwa na ruszcie jest najgrubsza, wskutek tego jej opór stawiany przepływowi powietrza jest największy i wobec tego przepływ powietrza najmniejszy. W miarę spalania się paliwa warstwa na ruszcie staje się coraz cieńsza, jej opór przepływu maleje, zaś przepływ powietrza powiększa się, osiągając szczyt, gdy warstwa na ruszcie jest najcieńsza, tzn. przed narzuceniem świeżego paliwa. W pierwszym momencie po narzuceniu paliwa dopływa do paleniska za mało powietrza, a w ostatnim okresie spalania za dużo. W związku z tym. po każdorazowym narzuceniu porcji świeżego paliwa na ruszt, należy podnieść zasuwę kominową lub klapę popaleniskową (przy stosowaniu podmuchu - klapę podmuchową) oraz odsłonić wziernik w drzwiczkach paleniskowych, umożliwiając dopływ wtórnego powietrza. Po odgazowaniu paliwa należy zasłonić wziernik i w miarę wypalania się paliwa obniżać zasuwę kominową, jeśli po narzuceniu paliwa została podniesiona, lub przymykać klapę popielnikową, a przy stosowaniu podmuchu - klapę podmuchową.